In steeds meer Nederlandse restaurants staat na het eten een klein glas espresso op tafel, met een scheut Licor 43 ernaast. Geen toeval: de carajillo, een koffie-cocktail met wortels in Spanje en Mexico, duikt dit najaar overal op. In cocktailbars, op restaurantkaarten en op TikTok. Yelp zag de zoekopdrachten naar het drankje in korte tijd met meer dan honderd procent stijgen, en meerdere Amerikaanse drankvakbladen noemden hem kandidaat voor cocktail van het jaar. Tijd om uit te zoeken wat er zo aanstekelijk is aan dit simpele mengsel van koffie en drank.
Wat een carajillo precies is
Een carajillo bestaat in de kern uit twee ingrediënten: een shot espresso en een gelijke hoeveelheid sterke drank. Het verhaal gaat dat de naam komt van het Spaanse woord "coraje", moed, omdat arbeiders in de negentiende eeuw een scheut brandewijn door hun koffie deden om de dag door te komen. In Mexico groeide de combinatie uit tot een vast onderdeel van de eettafel, meestal na het diner in plaats van een dessert. Daar verving brandewijn geleidelijk Licor 43, de Spaanse likeur met vanille en citrustonen die inmiddels onlosmakelijk met de drank verbonden is.
Het resultaat is geen zoete cocktail en geen bittere koffie, maar iets daartussenin: romig door de likeur, scherp door de espresso, met een laagje schuim boven op het glas.
Waarom dit drankje nu overal opduikt
De carajillo zit precies op het kruispunt van twee bewegingen die horeca-watchers dit jaar al langer signaleren. Aan de ene kant willen mensen minder vaak stevig doordrinken, maar niet helemaal stoppen met iets lekkers aan het eind van de avond. Aan de andere kant groeit de vraag naar drankjes die iets doen: een beetje cafeïne, een beetje structuur in de avond. Een carajillo voldoet aan allebei: hij is relatief laag in alcohol per glas, en de espresso geeft net dat beetje energie na een zware maaltijd.
Dat combineren van functie en genot zie je dit jaar op meer plekken terug. Bij matcha dat langzaam koffie verdringt bij een nieuwe generatie draait het om precies dezelfde afweging: iets willen dat werkt, maar ook lekker is om van te genieten. De carajillo pakt die vraag alleen van de andere kant aan, met espresso als basis in plaats van als vervanger.
Zo maak je een carajillo thuis
Je hebt er weinig voor nodig: een shot verse espresso, Licor 43 (of een ander koffielikeur zoals Kahlúa), ijs en een shaker of een old fashioned-glas.
- Geschud: zet een espresso en laat hem twee tot drie minuten afkoelen. Doe de espresso en 45 milliliter Licor 43 in een shaker met ijs, schud hard tot de shaker koud en beslagen aanvoelt, en zeef het mengsel over vers ijs in een glas.
- Gelaagd: schenk 45 milliliter Licor 43 over ijs in een glas en giet daarna langzaam de hete espresso erover, bij voorkeur over de bolle kant van een lepel. Zo blijft de koffie bovenop drijven en krijg je een mooi gelaagd effect voordat je gaat roeren.
Beide methodes werken, maar de geschudde versie geeft een romiger, koud drankje met schuim boven op het glas. De gelaagde versie is theatraler aan tafel, en meer iets voor wie het drankje eerst wil zien voordat hij het mengt.
Welke koffie en drank het beste werken
Hoe sterker en donkerder de espresso, hoe beter die opweegt tegen de zoetheid van de likeur. Gebruik dus geen filterkoffie: zonder de druk en concentratie van een espresso verdrinkt de smaak van de koffie volledig in de drank. Heb je geen espressomachine, dan is sterk gezette cold brew een bruikbaar alternatief, al mis je dan het warme contrast.
Voor de drank zelf is Licor 43 de klassieker, maar er zijn inmiddels genoeg variaties die het proberen waard zijn. Een carajillo met mezcal krijgt een rokerige rand die goed samengaat met de bitterheid van de espresso. Kahlúa maakt het drankje zoeter en ronder, meer dessert dan aperitief. En in sommige bars duikt tegenwoordig een carajillo met amaretto op, waarbij de amandelsmaak de koffie juist wat zachter maakt. Wie liever geen alcohol drinkt, kan voor een niet-alcoholische koffielikeur kiezen en zo toch het laagjeseffect en de smaakbalans benaderen, net zoals je dat terugziet bij de opmars van volwaardige alcoholvrije cocktails.
De verhouding tussen koffie en drank is minstens zo belangrijk als de keuze van de ingrediënten zelf. Begin met een gelijke verdeling en pas die aan op je eigen smaak: meer espresso voor een scherpere, wakkerdere versie, meer likeur voor een zoetere afsluiter. Net als bij zelfgemaakte sangria zit het geheim niet in een ingewikkeld recept, maar in een paar goede ingrediënten in de juiste verhouding.
Dit drankje overleeft de hype waarschijnlijk wel
Veel trends in de horeca verdwijnen zo snel als ze gekomen zijn, maar de carajillo heeft een voordeel dat weinig andere trenddrankjes hebben: hij bestaat al generaties lang in Spanje en Mexico. Dat maakt hem minder een gimmick en meer een drankje dat eindelijk de aandacht krijgt die het elders al jaren heeft. Licor 43, de likeur die de drank zijn herkenbare smaak geeft, staat al decennia in de kast van vrijwel elke Spaanse bar.
Voor wie thuis wil experimenteren is het een laagdrempelig begin: twee ingrediënten, geen ingewikkelde techniek, en een resultaat dat net zo goed werkt als afsluiter van een etentje als als opkikker op een zaterdagmiddag. De volgende keer dat je een espressomachine en een flesje Licor 43 in huis hebt, is het de moeite van het proberen waard.