Drie jaar geleden was matcha iets voor yogastudio's en Japanse restaurants. Nu staat het in elk hipper koffietentje op het menu en liggen de bakjes ceremonial grade-poeder bij de Albert Heijn. Dat is geen toeval. Er zit iets achter de populariteit van matcha dat verder gaat dan een tijdelijke hype op TikTok, en het begint met hoe matcha anders aanvoelt dan koffie.
Wat matcha eigenlijk is
Matcha is fijngemalen groen theeblad van de Camellia sinensis-plant, dezelfde soort die gewone groene thee oplevert. Het verschil zit in de teelt: matchablaadjes groeien de laatste weken voor de oogst in de schaduw, waardoor ze meer chlorofyl aanmaken en een intenser, iets zoeter smaakprofiel ontwikkelen. Bij matcha drink je het hele blad op, geen infusie. Dat maakt de smaak rijker en de gezondheidseffecten sterker dan bij losse thee.
De smaak is een combinatie van grassig, umami en licht bitter. Maar goed gezette matcha is niet bitter. Bitter matcha is of te oud, of van lage kwaliteit, of te heet gezet. Dat is een van de meest gehoorde misverstanden, en precies de reden waarom veel mensen matcha verkeerd hebben leren kennen.
Waarom het anders werkt dan koffie
Matcha bevat cafeïne, maar minder dan een espresso. Een portie van 2 gram ceremonial grade matcha geeft je zo'n 35 tot 70 mg cafeïne, tegen 60 tot 100 mg in een dubbele espresso. Maar cafeïne is niet het hele verhaal. Matcha bevat ook L-theanine, een aminozuur dat de scherpe pieken en dalen van cafeïne afvlakt. Het resultaat is een rustigere, meer geconcentreerde energie die twee tot drie uur aanhoudt, zonder de hartkloppingen of de vroege afkick die koffie bij veel mensen geeft.
Voor mensen die gevoelig zijn voor koffie of er simpelweg moe van worden na de derde bak, is dat een serieuze reden om te overwegen over te stappen. Volgens het Wereld Kanker Onderzoek Fonds bevat matcha ook hoge concentraties catechines, antioxidanten die in gewone groene thee veel minder geconcentreerd voorkomen omdat je bij een aftreksel maar een deel van de inhoudsstoffen binnenkrijgt.
Waarom cafés er nu vol op inzetten
De horeca heeft de omslag duidelijk opgemerkt. Coffeebars in Amsterdam, Utrecht en Rotterdam zien matchaomzet in sommige gevallen de koffie al voorbijsteken in de lunchuren. Iced matcha latte is daarin de grote groeier: koud, melkig en lichtzoetig, het is een product dat zowel in de zomer als in de winter goed verkoopt.
Wie van bijzondere drankjes houdt, kan ook eens kijken naar het aanbod aan alcoholvrije cocktails, een categorie die tegelijk met matcha enorm is geprofessionaliseerd. Beide trends hebben dezelfde oorsprong: mensen willen iets drinken dat echt ergens naar smaakt en bewuster is samengesteld dan een bak met suiker en E-nummers.
Zo zet je thuis een goede matcha latte
In het café betaal je snel vijf euro voor een matcha latte. Thuis maak je hem voor minder dan een euro per kopje als je eenmaal goede matcha in huis hebt. De sleutel zit in drie dingen: kwaliteit van het poeder, watertemperatuur en de volgorde van kloppen.
- Poeder: Koop ceremonial grade matcha, niet de culinary grade die voor bakken bedoeld is. Culinary grade smaakt flauw en bij een latte ook bitter. Verwacht voor een goed blikje te betalen tussen de 15 en 30 euro voor 30 gram. Dat klinkt veel, maar je gebruikt maar 1,5 tot 2 gram per kopje, dus je doet er weken mee.
- Watertemperatuur: 70 tot 80 graden Celsius, nooit kokend. Koken vernietigt de smaak en maakt matcha bitter. Zet je waterkoker op 80 graden of laat kokend water twee minuten afkoelen voordat je het gebruikt.
- Kloppen: Zeef het matchapoeder in een kommetje of mok. Voeg een klein beetje warm water toe, ongeveer drie eetlepels, en klop het los met een bamboe chasen of een melkopschuimer in een M-beweging. Als je een gladde pasta hebt zonder klontjes, giet je de warme of koude melk erbij.
Havermelk geeft een romig resultaat dat qua smaak goed bij matcha past. Amandel- en sojamelk werken ook, zolang er voldoende vet in zit voor een stevig schuim. Liefhebbers van koffiethechniek die graag meer willen leren over melkschuim en zetten, vinden ook veel nuttige inzichten in ons stuk over koffieliefhebbers.
Goede matcha herkennen aan kleur en geur
Hoogwaardige ceremonial matcha is helder, levendig groen. Olijfgroen of bruinachtig groen duidt op oxidatie, oude oogst of lage kwaliteit. De geur moet zacht, plantachtig en licht zoet zijn. Ruikt het naar hooi of droog gras, dan is het poeder al te lang open gestaan of van inferieure kwaliteit.
Qua herkomst geldt Japan als maatstaf. Uji (regio Kyoto) en Nishio (Aichi) zijn de bekendste matcha-regio's. Chinese matcha bestaat, maar is minder subtiel van smaak en bevat vaker residuen van pesticiden door minder strikte teeltregels. Voor dagelijks gebruik niet per se een probleem, maar voor een latte die echt indruk maakt, loont Japanse kwaliteit.
Waarom matcha past in deze tijd
De opkomst van matcha past in een bredere beweging: mensen willen bewuster omgaan met cafeïne en alcohol zonder genoegen te nemen met saaiere alternatieven. Matcha biedt iets dat zowel smaakvol als functioneel is, een moment in de dag dat ergens naar smaakt. Dat het ook fotogeniek is op Instagram helpt bij de verspreiding, maar het is niet de reden dat mensen terugkomen.
De echte reden is simpeler: matcha smaakt goed als je hem goed maakt, en hij doet wat hij belooft. In een markt vol loze gezondheidsclaims is dat al een heel verschil.